Smart Cities: Bottom-up én top-down

Op het Euroforum deelde Kees Jansen in een blog zijn 5 pijlers voor het ontwikkelen van Smart Cities. Een aanrader om te lezen, zijn aanpak zet me meteen aan het denken. Op andere aspecten ga ik in een latere blog in, maar nu wil ik me focussen op de vijfde pijler: “Werk bottom-up én top-down: het is niet het een of het ander, het is allebei”, aldus Kees Jansen. In mijn scriptie ga ik nog een stapje verder, het onderscheid tussen bottom-up en top-down benaderingen in smart cities vervaagt, en er ontstaan nieuwe vormen van samenwerking die niet in deze twee stromen te visualiseren zijn. Hoe ga je daar mee om?

TDBU 2

In de ontwikkeling van smart cities zijn verschillende top-down bewegingen (vanuit overheid of bedrijfsleven) te vinden, maar ook de bottom-up ontwikkelingen (vanuit inwoners of kleine ondernemers) zijn gaande. In verschillende projecten werken ze aan onderwerpen die spelen in de smart city (in een latere blog zal ik mijn model van de smart cities toelichten), maar op sommige onderwerpen komen die projecten samen, als dit het geval is kunnen nieuwe vormen van samenwerking ontstaan, waarbij overheid, bedrijfsleven en burgers samen aan de slag gaan. Een ontwikkeling die niet top-down of bottom-up is, maar waar ‘top’ en ‘bottom’ samen nieuwe doelen zetten. Dat kan leiden tot nogal wat uitdagingen, aangezien deze partijen uit hun ‘traditionele’ rol stappen. In deze nieuwe samenwerking ontstaan nieuwe rollen. Die rollen zijn niet vast, maar dynamisch, soms is de ene partij kartrekker, dan weer de ander. De ene keer is de een data-producent en de ander gebruiker, volgende keer zijn de rollen omgedraaid. Om met deze dynamische rollen en nieuwe vormen van samenwerking om te gaan ben ik gekomen tot zes lessen voor de praktijk:

  1. Neem het proces van dynamische interacties op in de project opzet: Kader niet alles af, maar wees flexibel in het omgaan met nieuwe invalshoeken binnen het project. Neem niet alleen het doel, maar juist ook het proces mee in de project opzet
  2. Sta je in het midden van het netwerk van verschillende partijen? Neem dan een open benadering. Kader niet af, maar sta open voor de verschillende visies van anderen. Dit heeft een wederkerig effect, en zo staan andere partijen ook opener naar elkaar. Dit helpt ontzettend in het op elkaar aansluiten van verschillende verwachtingen.
  3. Is actief burgerschap of burgerparticipatie onderdeel van het project? Neem dan ook daadwerkelijk de burgers mee in je project. Neem de achtergrond van burgers in overweging wanneer je een bepaalde rol verwacht, en ga er van uit dat ook deze rollen dynamisch zijn en zullen veranderen. Wees flexibel.
  4. Relateer verschillende rollen altijd aan een complementerende rol. Er zijn geen leiders zonder volgers en geen moeders zonder kinderen. Een rol komt nooit alleen. Wanneer je een bepaalde rol van iemand verwacht, of wanneer een rol verandert, heeft dat effect op een complementerende rol. Relateer deze rollen aan elkaar.
  5. Spreek duidelijk uit welke rollen je verwacht, of welke rol je voor jezelf ziet. Wanneer dit nog niet helemaal zeker is, geef dit aan en ga met elkaar op zoek. Zonder duidelijkheid ontstaan misverstanden over rollen en verantwoordelijkheden.
  6. Zorg dat de technologie aansluit op de sociale verwachtingen en rollen. In smart city toepassingen wordt technologie ingezet om het leven van de stad te verbeteren. Smart City projecten hebben dus vaak met een technologische component te maken. Deze technologie is een actieve actor in het proces: Verwacht je van een partij dat deze data-producent is? Dan moet de technologie daar goed op aansluiten. Is die technologie niet beschikbaar? Pas dan de verwachtingen in het project aan.

Deze lessen komen uit een breder onderzoek, waarbij ik niet alleen gekeken heb naar de vervaging tussen top-down en bottom-up benaderingen, maar ook naar het vervagende onderscheid tussen ontwerp en gebruik.

Wat zijn jouw uitdagingen in het opzetten van smart city projecten? Passen deze lessen in jouw benadering? Of wil je gewoon meer weten, ik hoor het graag via de sociale media, mail of hieronder in een commentaar!

Leave a Reply